REFERENDUM

REFERENDUM: czyli powszechne głosowanie, to najpopularniejsze narzędzie ,,demokracji bezpośredniej” dzięki, której obywatele mogą podejmować nakazane przepisami decyzje  Kliknij termin demokracja ). Z punktu widzenia prawa referendum to ,,reformy ustrojowe zapewniające bezpośrednie decydowane się wyborców w drodze głosowania w różnych sprawach życia państwowego (kraju lub określonego terytorium) będącego przedmiotem głosowania (konstytucja, ustawy zwykłe itp.) ze skutecznością wskazaną w akcie głosowania” (E. Zieliński). Z kolei N. Nanaszak oraz A. Preisner sądzą, że referendum to ,,sposób bezpośredniego decydowania przez osoby uprawnione w drodze głosowania o ważnych sprawach życia państwowego lub określonego terytorium, będących przedmiotem głosowania”. Jeśli chodzi zasady rozporządzania referendum to istnieje: referendum obligatoryjne nacechowane tym, iż w konkretnej przewidzianej w prawie sytuacji usankcjonowany ,,organ państwowy” jest zobowiązany ,,poddania” określonej sprawy pod głosowanie a także referendum fakultatywne. Te drugie odróżnia się tym, iż podejmowanie decyzji jest wynikiem dobrowolnego zaaprobowania. Z uwagi na czas, w którym odbywa się referendum wyróżnia się referendum ratyfikacyjne odbywające się w wyniku podjętej decyzji przez parlament (czego przykładem jest np. usankcjonowanie poprzez referendum w 1978 r. konstytucji Hiszpanii, czy referendum konstytucyjne w Polsce z 25 V 1997 r. lub referendum w Irlandii w 1992 r. w sprawie ,,ratyfikacji traktatu z Massstricht”. Wymienia się również referendum konstruktywne czyli wiążące, które bierze pod uwagę aspekt prawy. Istnieje też referendum opiniodawce, które jest tylko źródłem informacji dla rządu o ,,stanie opinii publicznej” w stosunku do sprawy stanowiącej materię ,,głosowania”. Z kolei z uwagi na aspekt terytorialny to można wymienić referendum ogólnokrajowe oraz lokalne.Politologia uwidacznia polityczne następstwa referentom. Skutkują one po pierwsze zmianą ,,klasycznego” decydowania w drodze parlamentarnego głosowania zmierzającego do powiększania trudności procesu ,,decyzyjnego”, jego rozbudowania postępowań związanych z decyzjami ale jednocześnie do obniżenia znaczenia parlamentu. Czasami organizowanie referendum traktuje się jak dyskredytację niezawisłość parlamentu, który posiada wyłączność ,,władzy ustawodawczej”. Twierdzenie te ma dużą aprobatę wśród Anglików. Uzasadniają je także działania takich państw ,,postkomunistycznych” jak np. Białorusi lub Rosji, w których referendum postrzegane jako narzędzie walki głów tych państw z niepokornymi w wobec nich parlamentami. Z kolei z innej strony referendum oddziałują także na kondycję partii politycznych; na ich uprawomocnienie (legitymizację) do obejmowania rządów a także na potencjał jakim dysponują w parlamencie. Posługiwanie się referendum może być rozpatrywane pod kontem relacji między opozycją a rządzącymi. Na tej postawie wymienia się referendum kontrolowane (kierowane przez rząd), pozbawione takiej kontroli (czyli kierowane przez opozycje) oraz antyhegemoniczne (skutkujące objęciem rządów przez kluby opozycyjne). Rozpatrując ,,funkcje” referentom zaznacza się że stanowi ono po pierwsze instrument, który posiada opozycja, po drugie jest sposobem interakcji umożliwiający przełamanie atomizację (podziały) wewnątrz partii, po trzecie referendum stanowi ,,piorunochron” dla społecznych różnic poglądów. Istnieją teoretycy twierdzący, że referendum poza powyższymi spełnia także funkcje ,,legitymowania opinii establishmentu politycznego przez sceptyczny elektorat”. Referendum może być również oznaką niezdolności rozwikłania sporów przez polityków oraz z cedowaniem ,,odpowiedzialności” za decyzje, która jest dyskusyjna na społeczeństwo. Działanie takie pozwala stronnictwom politycznym nie tylko na unikanie ,,odpowiedzialności” ale również na zamaskowanie różnic występujących wewnątrz partii. Referendum stało się istotnym narzędziem demokracji po II wś kiedy nastąpił wzrost liczby przeprowadzanych referendów przedmiotem, których były sprawy wywołujące podział. Państwa, które referendum organizują najczęściej to: Irlandia, Dania, Nowa Zelandia, Francja, Włochy i Szwajcaria. Należy pamiętać iż ,,referendum ogólnokrajowe” nigdy nie było organizowane np. w USA czy RFN. Rozstrzyganie sporów przez referendum na ogół były takie kwestie jak: samostanowienie republik radzieckich, przyłączenie się do ,,wspólnoty politycznej”,w sprawach moralnych zalegalizowanie aborcji lub rozwodów czy zmiany konstytucji. Referendum ogólnokrajowe w Polsce referendum organizowane było cztery razy: w 1946, 1887. W 1996 roku przedmiotem referendum ,,powszechne uwłaszczenie”. Z kolei w r. 1997 społeczeństwo wypowiedziało się w kwestii ,,uchwalenia nowej” konstytucji. Wytyczne dotyczące zapowiadania oraz realizowania referendum na skalę całego kraju zawiera ustawa z dnia 26.06.1995 roku. Zgodnie. z którą uprawnienia do ,,zarządzania” referendum posiada prezydent ale tylko wtedy gdy otrzyma zgodę Senatu. Sejm także ma prawo organizacji referendum z ,,własnej, obywateli albo Senatu ,,inicjatywy”. Rezultat referendum staje się obozujący tylko pod warunkiem iż ,,wzięło w nim udział” 50 % posiadających prawo do głosowania. Referendum znajduje zastosowanie również w samorządzie lokalnym, umożliwia to ustawa z 08.03.1990 roku a także ustawa z 05.06. 1998 roku, o ,,samorządzie wojewódzkim”. Tym co jest wspólne w referendach lokalnych to możliwość jego zastosowania w dowolnej kwestii leżącej w kompetencjach danego szczebla samorządu terytorialnego. Pomysł realizacji referendum ma prawo zgłosić jednostka samorządowa tj. np. sejmik województwa, rada powiatu czy rada gminy. Takie samo prawo ma także jedna dziesiąta ,,uprawnionych do głosowania mieszkańców” ale aby wynik referendum był ważny (,,wiążący”) uczestnictwo w nim musi przekroczyć 30 % posiadających prawo głosu. Źródło: leksykon politologii”., s. 494-496. Autor: A., Antoszewski i A., Herbut.

Jak pokazuje przykład referendum samorządowym dotyczącym odwołania ze stanowiska prezydenta Warszawy Pani prof. Hanny Gronkiewicz-Walicz poprzez świadome nieuczestniczenie w referendum można obniżyć frekwencję a tym samym obronić polityka i zostawić go na stanowisku. Tak więc okazuje się, że pozostanie w domach i nie uczestniczenie w referendum może okazać się skutecznym wyrażeniem swoich preferencji politycznych a także zwycięską taktyką polityczną. Tylko czy takie zachowanie może być traktowane jako zachowanie obywatelskie? Czy referendum w sprawie posłania dzieci w wieku 6-lat do szkoły powinno się odbyć czy nie? Jeśli powinno się odbyć to czy w referendum tym mają prawo brać udział tylko rodzice czy tez wszyscy uprawnieni do głosowania? Z jakich powodów Ci, którzy mają dzieci mają zdać się na decyzje tych, których potomstwa nie mają? Czy rzeczywiście nie jest to próba z przenoszenia odpowiedzialności rządzących na społeczeństwo? Zapraszam do napisania komentarza.

DEMOKRACJA, ZNACZENIE, GENEZA I TYPOLOGIA

DEMOKRACJA: termin pochodzi z J. grec., składa się z członów: démos określającego lud i krátos oznaczającego władzę. Stanowi postawę teorii i jest kluczową ideą w polityce. Łączy zespół znaczeń, który z czasem uległ przemianom. Oznacza genezę i opiekuna władzy publicznej, zawiera mechanizmy ,,procedury” warunkujące decyzyjność, uwypukla istotność uprawomocniania władzy i nakreśla granice aktywności rządzących. Istotę stanowi zdefiniowanie podmiotu podporządkowującego się władzy, którym nie jest wspólnota lub jednostka lecz naród postrzegany jako współpracująca grupa obywateli, określająca obowiązujące każdego prawa i egzekwująca realizację tych praw. Demokracja stanowi przeciwwagę dla wyszczególniania podmiotu władzy tj. np. autokracja i ochlokracja czyli sprawowanie władzy przez tłum o cechach dezorganizacji postępującego zgodnie z emocjami. W timeokracji władzę sprawują ubodzy, z kolei w meritokracja to władza zasłużonych. (kliknij) Arystokracja władzę oddaję ,,szlachetnie urodzonym”. Teokracja to rządy duchownych. Gerontokracja oznacza rządy starszych. Rządy młodych to pajdokracja. Elementem wyróżniającym demokrację od tych konceptów poza innym zdefiniowaniem ,,podmiotu władzy” jest to, iż w tej pierwszym modelu rządy nie zależą od danej cechy np. wykształcenia, zgromadzonego majątku czy urodzenia lecz od tego czy ,,nabycie” władzy nastąpiło zgodnie z prawem np. w drodze losowania bądź wyboru. Demokrację można opisywać: metodą aksjologiczną (kliknij aksjologia) bazującą na zbiorze wartości, które w odmiennych ideologiach mają inną rangę to jednak należą do niego takie wartości jak: tolerancja, pluralizm (szacunek dla ,,różnorodności”), akceptacja, sprawiedliwość, ,,godność człowieka”,, równość” i wolność. Więc demokracja może być kojarzona nie z ,,rządami” ale z relacjami tych wartości. Relacje te mają potencjał kreowania się nie tylko w społecznościach zintegrowanych politycznie ale także w społecznościach bez takiej integracji. Dlatego wyodrębnia się ,,demokrację przemysłową” kształtującą relacje w firmach i ,,demokrację lokalną” formującą się w samorządach. Wyróżnikiem tak rozumianej demokracji jest część wartościująca twierdząca iż stanowi ona ,,najlepszy” system. Metoda proceduralna:, dot. instytucji, bada współzależności w rządzeniu. Kojarzona jest z ,,reżimem” ustrojowo-prawnym dotycz. konstrukcji, działalności władz i z normami kształtującymi władzę, zapadalności ,,wynikających” z prawa ,,decyzji” oraz pociągania do ,,odpowiedzialności politycznej”. Normy te to: po pierwsze ,,suwerenność narodu” oznaczająca, iż ,,władza zwierzchnia, niezbywalna, niepodzielna” to własność społeczeństwa. Po drugie ,,zasada reprezentacji” oznaczająca przeniesienie uprzywilejowań władzy na tych, którzy są wybierani przez naród w wyniku wyborów ,,powszechnych” i funkcjonujących pod ich nadzorem. Po trzecie traktowanie wyborów za ,,źródło” uprawomocnienia (legitymizacji) władzy (działalność w ramach prawa), która wiąże się z podziałem władzy czyli z ,,ograniczaniem” działań rządu przy obopólne nadzorujących się szczeblach władzy i przez aktywności ,,opozycji”. Po czwarte ,,cykliczną odpowiedzialności publiczną” pracowników administracji, która jest egzekwowana w wyniku wyborów i ,,instytucjonalnej ochrony praw obywatelskich” oznaczającą ,,formalną” ochronę obywateli przed bezpodstawną ,,ingerencją” władzy. Do nadzoru władzy zaliczamy: przymus organizacji ,,cyklicznych”, konkurencyjnych wyborów, swoboda tworzenia partii, aktywności opozycji dążącej do zdobycia władzy, nieograniczana obejmowania ,,stanowisk publicznych”, ,,wolność przekonań”, wyrażania opinii, prawo budowania (wyspecjalizowanych) agend nadzorujących władzę i zabezpieczających je przed działaniem niezgodnym z prawem. Ten zbiór reguł prawno-ustrojowych tworzy demokrację, która umożliwia aktywności każdemu: po pierwsze nie zależnie od posiadanych cech i osiągnięć; po drugie wymaga okresowej aprobacji legitymizacji władzy poprzez powszechne wybory; po trzecie oznacza rozliczanie (odpowiedzialności) rządzących przez rządzonych. Demokracja to też ,,realny efekt społeczny” integrujący prawne wytyczne pełnienia władzy z istotą polityki, który nazywany jest także ,,materialnym” lub substancjalnym oglądem demokracji. Prawo i agendy polityczne są wytycznymi dzięki, którym ,,osiągnąć” można cele tj.: zniwelowanie dysproporcji społecznych, zagwarantowanie ,,zgodności” podjętych decyzji z oczekiwaniami większości, zredukowanie bądź zaprzestanie stosowania przemocy w rozwikłaniu ,,konfliktów” i zagwarantowanie bezpieczeństwa mniejszościom. Bez w względu na cel, najważniejsze, że rządy gwarantować mają równowagę społeczną uniemożliwiającą wrogość dzięki ,,podporządkowaniu” się większości co stanowi fundament narodu. Demokracja zrodziła się z antycznej koncepcji politycznej i posługiwano się nią już w starożytnej Grecji, oznaczała obowiązek brania udziału wolnego obywatela płci męskiej w ,,publicznym” dyskursie o stanowieniu praw. Jej atrybuty to: zatwierdzanie zasady że, każdy obywatel (tylko mężczyzna) według prawa jest równy z innym mężczyzną co umożliwia im uczestniczenie w ,,wyborach” to po pierwsze. Zapewnienie obywatelowi prawa ,,dyskusji” po drugie. Wymiana urzędników publicznych po trzecie. Przyjęcie reguły, iż decyzje zapadają ,,większością głosów” po czwarte. Przeniesienia ciężaru ,,władzy zwierzchniej” na obywatela po piąte. Wprowadzenie rządów prawa po szóste. Powyższe atrybuty obecne są w demokracjach i dziś. Demokracja Aten, jest pierwowzorem dla teoretyków jej także obecnie jednak nie oceniano ją zawsze pozytywnie. Przeciwnikiem jej był Platon twierdził, który że jest ona przejawem władzy ,,niedoświadczonego tłumu” kierującego się ,,zmiennymi kaprysami” i nie postępującego z godnie z wiedzą. Oponentem demokracji był także Arystoteles. Negował on ateńską demokracje i twierdził, iż rządy ludu są jednym z ,,zwyrodniałych” odmian systemów konfrontując ją z politei: ,,rządami najlepszych obywateli”. Łączyła ich z kolei negacja przekazania ,,władzy” wolnemu ludowi czyli mniejszości, co skutkowałoby ich zdaniem rozpadem państwa. Demokracja w wiekach średnich w Europie inspirowała się katolicką filozofią bytu uznającą rządy Boga a nie społeczeństwa. ,,Równości” społeczna była fundamentem demokracji w Atenach wymieniono ją na ,,równość ludzi przed bogiem” wskutek czego władzę pojmowano jako ,,wolę boską” przypisaną ,,pomazańcowi bożemu” a nie społeczeństwu. Negacja tych reguł była sprzeciwem dla boskich praw premiujących ,,naturalny porządek społeczny”. Dyskredytacja tych praw była w tedy napiętnowania. Rezygnacja z samorealizacji obywateli i zamienianie jej na ,,poddaństwo”, stworzenie ,,hierarchii politycznej” uznanie, że przepisy mają być prawem boskim doprowadziło do tego że, demokracja została nie potrzebna. Jednakże idea wieków średnich nie była przeciwna demokracji czego dowodem jest (,,dzieło”) Marsyliusza z Padwy pod tyt. ,,Defensor Patriae” wydane w 1323 r. Autor nakreślił w nim koncepcję, która zainicjowała powstanie nowych myśli dot. demokracji. Zamiłowanie starożytności obecne w Odrodzeniu odróżniało się od innych właśnie powrotem do demokracji antycznej. Tym co decydowało o kształcie demokracji była Reformacja, negująca katolickie pojmowanie władzy” jako kościoła, zdefiniowała ona innowacyjne ,,postulaty ustrojowe”. Dotyczyły one ,,prawa do walki” z despotą i zdefiniowania państwa jako porozumienie dla ,,dobra ludu”.Z kolei Brutus pisał że, ,,tolerancja religijna” jest receptą na konflikty religijne. O niezależnej jurysdykcji pisał tez J. Bodin w dziele pt. ,,Sześć ksiąg o Rzeczypospolitej” z 1576 r. brzmiącym o ,,suwerennej władzy (...)”, która nie zależy od papiestwa lub od ,,arystokracji” czy od ,,ludu”. Był to czas, w rozwoju polskiej ,,demokracji szlacheckiej”. Następny etap to rozwój demokracji liberalnej, której ojcem był J. Locke. Twierdził on, że ,,prawa ludzkie” powinny być powinnością i barierą dla władzy. Obowiązkiem ,,władzy” jest zapewnienie ,,praw obywatelskich” (demokracja protekcyjna) i oddanie wyboru władzy, uchwalanie prawa w ręce ,,większości”. W kwestii ,,nadłożyć” władzy pisał K. Monteskiusz. Głosił on ,,podział” władzy z wzajemną kontrolą, tak jak J. Mill afirmujący ,,ograniczony rząd” powstały w wyniku ,,cyklicznych wyborów”. Według A. Tocqueville'a, ,,prawa człowieka” stanowią reguły wyróżniające demokrację od tyrani i despotyzmu. Z kolei liberalna idea zakorzeniona w indywidualistycznym oglądzie świata podkreśla: rangę ,,wolności” jako postawy ,,praw obywatelskich”; konstruuje przedstawicielski model rządzenia; przymus określenia pola rządzenia. W XIX-sto wiecznej demokracji pomijane są sprawy ekonomiczno-społeczne bliskie z kolei radykalnej wizji demokracji J.J. Rousseau. Wizja ta przestawia, iż substancją władzy to grupa polityczna i jej interesy a celem demokracji winno być rozwój wspólnoty. Podważając koncepcje indywidualistycznej równości i niezawisłości ,,władzy” społeczeństwa. Neguje rządy ,reprezentacyjne” i sugeruje zamianę ich na bezpośrednie decyzje ludu. Podważa ,,podział władzy” co było bliskie ideologii marksistowskiej zakładającej, iż decyzje i agendy polityczne sprzyjać mają kształtowaniu się społeczeństwu bezklasowemu priorytetem, którego była gwarancja ekonomiczno-społecznej ,,równości”. Pochodną jej jest ,,demokracja partycypacyjna”, podkreślająca równe szanse do samorealizacji poprzez równe uczestnictwo w zabezpieczaniu potrzeb społecznych. Zwrotem w demokracji było zastosowanie ,,powszechnego prawa wyborczego wszystkich dorosłych obywateli”. Było to wyrazem tezy, że przejawem ,,władzy ludu” jest aktywność wybranych przez nie przedstawicieli. Areną aktywności publicznej stały się partie które współzawodniczą o głosy wyborców. Razem z partiami formują się inne zrzeszenia skupiające chętnych aby urzeczywistniać pragnienia danej zbiorowości i tak powstało społeczeństwo obywatelskie. Równolegle konkurencja polityczna ulega komplikacji co w konsekwencji mogło doprowadzić do destabilizacji demokracji. W tych okolicznościach powstaje liberalna demokracja masowa uwzględniająca wartości, sposoby instytucjonalno-prawne i ich trwałości. Jej składowe to: honorowanie praw mniejszości, bezstronność w poglądach, rozbicie władzy, reguły ,,państwa prawnego”, kształt ,,społeczeństwa obywatelskiego”, i ,,pluralizm polityczny”. Według G. Smitha demokracja zobligowana jest do zapewnienia wolności gwarantującej funkcjonowanie opozycji i równowagę ustroju. Cel ten można osiągnięć wraz z ,,kulturą polityczną negującą przemoc, rezygnującą z zapędów władczych, akceptacją mniejszości i ,,poczucie odpowiedzialności” za naród. Z kolei istnienie ,,demokratycznych” agend umożliwić ma osiągniecie tego celu. Demokracja ta nie skupia się tylko na zapewnieniu autonomii partiom konkurujących w wyborach. Ważne zadanie spełnią takie przejawy aktywności obywatelskiej jak związki zawodowe, samorząd terytorialny i referenda. Teoria demokracji dzieli się na: model normatywny charakteryzujący się roszczeniową naturą, ,,szuka” optymalnych wariantów, które dotyczą koncepcji demokracji nawiązujących cnót jakich winna opierać się demokracja, określą one cele jakie ma osiągać i formułuje metody, którymi powinno się posługiwać. W zależności od tych celów i metod, zaczęły kształtować się odmienne odpowiedzi jak cele te zrealizować w efekcie powstały trzy grupy sporów. Po pierwsze spory dotyczące równości i wolności. Szkoła liberalna promuje wolność a potem równość. Z kolei tzw. ,,radykalna koncepcji demokracji” podkreśla przymus niezniewolenia statusu ekonomiczno-społecznego nie zważając na to czy narusza to ich wolność. Po drugie to kontrowersje związane z regułą większości. Starożytna idea demokracji traktuje większość jako wartość niezmienną będącą zdaniem J. Roussseau, odwzorowaniem ,,woli powszechnej”. Z stąd wniosek, iż władzę aprobuje się tylko wtedy kiedy liczy ona się z ,,większością” (Perykles). Natomiast J. S. Milla zastanawiał się jak daleko sięga ,,władza większości” i czy przestrzegane są prawa mniejszości. Ważne to jest z perspektywy ,,społeczeństw sfragmentaryzowanych” składających się z różnych sumarycznie wspólnot religijnych, etnicznych i narodowościowych. Zgodnie z masową demokracją liberalną do demokratycznych rządów zaliczane się te, które biorą pod uwagę oczekiwania większości pod warunkiem, że nie naruszają interesów mniejszości. Trzecia grupa to kwestie rządzenia. Zgodnie z ,,demokracją przedstawicielską” zakorzenionej w tej ideologii bazą podjętej decyzji jest legitymizacja jej przez społeczeństwo, które zapożyczają prawo do rządów i inspirują się indywidualnym pojmowaniem ,,interesu publicznego”. Odmienne modele ,,demokracji partycypacyjnej” polegają na rzeczywistym uczestnictwie ludu we władzy i na redukowaniu ,,swobody jej działania”. Hipotezy normatywne traktujące o demokracji tworzą tzw. ,,typy idealne”. Natomiast ,,teorie empiryczne” starają się wyjaśniać jak realnie ustroje działają. Na postawie tych informacji budowane są szkielety teoretyczne, które są pomocne w formułowaniu zależności zachodzących w polityce.. Elitystyczna koncepcja demokracji stanowi teorię mówiącą, że władza pełniona jest bez względu na oświadczenia przy pomocy wybranych osób albo przez grono polityków. Systemy demokratyczne są odmienne od pozostałych tym, że gwarantują rotację polityków poprzez wybory. W demokracji mają miejsce z kolei różnice procedur, metod ,,instytucjonalnych” i funkcjonowania elit, są to działania konsensualne lub rywalizujące. Według tych wyznaczników wyodrębnia się demokrację konsensualną kształtującą konsens ,,polityczny” i demokrację tzw. wetminsterską czyli większościową polegającą na rywalizacji elit o uzyskanie przewagi. Odwrotnością koncepcji elitarystycznej stanowi pluralistyczna hipoteza demokracji podkreślająca znaczenie grup interesu, które służą do wywarcia wpływu. Równowaga możliwości ,,tych grup” i przekształcenia ich uniemożliwiają ugruntowywaniu jurysdykcji w zamkniętych grupach lub ,,jednostkach” . Jeśli chodzi o ukształtowanie rodzajów i powierzchni demokracji to trzeba pamiętać, że stanowi ona zakres polityki dlatego istotna jest ,,płaszczyzna polityczna” dotycząca realizacji nakazanych prawem decyzji. W ramach demokracji istnieją dwie jej postacie: demokracja bezpośrednia mieści w sobie poczynania obywateli oraz demokracja pośrednia. Ta druga dotyczy poczynań ,,obywateli” posiadających władzę ale może być tez decyzją rozwiązującą problem. Uosobieniem bezpośredniej demokracji są wybory ,,przedstawicieli” sądów, samorządu, parlamentu i pracowników administracji. W skład demokracji bezpośredniej wchodzi referendum (,,glosowanie powszechne”) określane także ,,inicjatywą ludową”, która umożliwia ubieganie się przez określoną liczbę osób działań zmierzających do przyjęcia ustawy tzw. ,,veta ludowego” będącym obywatelskim sprzeciwem dla decyzji parlamentu. Agendy te spełniają rolę ,,pomocnicą” ale pole ich funkcjonowania (referendum) rośnie. Zasadniczą formułą rządów jest ,,demokracja pośrednia” będącą wyrazem decydowania przez tych, którzy wygrali wybory i zdobili legitymizacje do rządzenia z ramienia oraz zgodnie z pomyślnością społeczeństwa ale także na jego koszt. Druga grupa to ,,demokracja przemysłowa” będąca wyrazem konkurencyjności pracowników firm dotyczącej strategicznych decyzji firmowych i relacji w niej zachodzących. Autorami jej byli B. i S. Webb. Dziś przejawia się ona w odmiennych kategoriach ,,współzarządzania pracowniczego, które mają na celu osiąganie przez kadry pracownicze statusu współwłaścicieli jak to się stało w francuskim participation lub w niemieckim Mitbestimung. Przykład tych firm stanowi dowód istnienia demokracji przemysłowej na najniższym szczeblu. Forsuje się pogląd, że powinna ona uzupełniać się z demokracją polityczną co w rezultacie dałoby nową ,,jakość”. Symptomem tego jest tzw. ,,korporatywistyczna teorii demokracji” czyli zintegrowanie praktyk konkurencji politycznej między stronnictwami (o poparcie w tym praw, do kompletowania rządu) wraz z możliwością godzenia interesów tych, którzy dają prace z tymi, którzy ją biorą przy pomocy praw rządzących negocjacjami oraz dzięki sprofilowanym instytucjom. W taki sposób ,,demokracja przemysłowa” przemienia się w demokrację na skalę makro. Trzecia postać to ,,demokracja lokalna” charakteryzująca się małym ,,zasięgiem” Jej natura łączy się z idą samorządową, odbieraną jako bariera dla władzy państwowej i zarazem przeniesienie przebiegu gwarantowania zapotrzebowań ,,zbiorowych” na jednostki samorządowe.. Ranga lokalnych agend politycznych wzrasta a tendencje polegające na decentralizacji ,,władzy państwowej mogą stać się fundamentem sądu iż lokalna demokracja ma szanse być znaczącym prądem rozwojowym dla dzisiejszych formacji politycznych. Źródło: leksykon politologii”., s. 82-91. Autor: A., Antoszewski i A., Herbut. Zapraszam do napisania komentarza. Kopiowanie tekstów zawartych na blogu w celach edukacyjnych wskazane.  Przykładem zaprzeczenia demokracji są rządy Władymira Putina, których ilustracją jest książka pod tyt. CAR PUTIN, FEUDALIZM, KORUPCJA I BÓG W PAŃSTWIE PATRYMONIALNYM

 

BURMISTRZ

BURMISTRZ: organ samorządu terytorialnego w składzie jednoosobowym, nazywaną również jednostką ,,municypalną” czyli miejską. Burmistrz zarazem przewodniczy radzie miejskiej, która jest osobowym ,,kolegialnym” ciałem wykonawczym rady miejskiej. Burmistrz przewodniczy kierownikowi urzędu miasta oraz zarządowi miasta, tworzącego człon spełniającą rolę ,,pomocniczą zarządu”. Burmistrz stanowi także organ ,,administracji publicznej” uprawniony do formułowania decyzji w kwestiach natury jednostkowej. Wyboru Burmistrza dokonują mieszkańcy ,,bezwzględną większością głosów” w głosowaniu tajnym i bezpośrednim. Burmistrz może być radnym ale nie musi. Burmistrz za swoje poczynania jest odpowiedzialny przed mieszkańcami oraz przed radą. Mieszkańcy mają prawo do odwołania burmistrza ze stanowiska przy pomocy referendum. Procedura odwoławcza przez radę burmistrza z pobudek odmiennych niż nieudzielanie absolutorium (patrz na blogu termin absolutorium) musi być zainicjowana uprzednim złożeniem wniosku przez radnych, którzy stanowią bezwzględną większość składu rady przewidzianą w ustawie. Wniosek o odwołanie burmistrza musi być sporządzany w formie pisemnej wraz z jego argumentacją. Podejmowanie decyzji o pozbawieniu funkcjonującego burmistrza urzędu wymaga 2/3 ustawowego składu rady. Odwołanie burmistrza odbywa się w głosowaniu tajnym. Należy wiedzieć, że równoważne stanowisko jak burmistrz w mieście, które liczy powyżej 100 tys. mieszkańców pełni prezydent miasta. Z kolei odpowiednikiem burmistrza w gminie wiejskiej jest Wójt Źródło: leksykon politologii”., s. 60-61. Autor: A., Antoszewski i A., Herbut. Zapraszam do napisania komentarza. Kopiowanie tekstów zawartych na blogu w celach edukacyjnych wskazane.

ANARCHIZM KOLEKTYWISTYCZNY

ANARCHIZM KOLEKTYWISTYCZNY: czyli doktryna stworzona przez M. Bakunina, który koncepcje i idee zawarł w broszurach, książkach oraz w pismach takich jak np. ,,Państwo i anarchia” z roku 1873, ,,Niemieckie cesarstwo bata i rewolucja społeczna” z roku 1871, ,Bóg i państwo” z roku 1871 a także ,,Rewolucyjny katechizm z roku 1866. Bukanin udowadniał, iż absolutna wolność czyli z natury niepodzielna stanowi nadrzędną wartość. Sądził również, że wolność absolutna nie jest w konflikcie z nieprzymuszonym przyjęciem przez jednostkę zasad, które dotyczą wszystkich a więc także niejednolitych grup ludzkich. Akcentował jednak, że przynależność jednostki do zbiorowości powinna mieć dobrowolną formą a nawet ma być wynikiem spontaniczności. W odróżnieniu do Proudhona negował pomysł łagodnych reform natomiast optował za niezwłocznym zlikwidowaniem państwa. Miał nadzieje, że istnieje szansa szybkiego postępu rewolucji zapoczątkowaną przez utajnioną federacje konspiratorską. Wzorzec społeczności anarchistycznej upatrywał w luźnym sojuszu grup konsumpcyjno-produkcyjnych integrujących się w wyniku przesłanek nieprzymuszonych tak w sferze poziomej (w skali okręgów i gmin), jak i sferze pionowej (federacyjna struktura). W zasadniczy sposób negował własność prywatną. Przewidywał, że pokolenia, które nadejdą będą kierować się założeniem równości ekonomicznej, której istotę miała określać nie jasno sprecyzowane pojęcie ,,instynktu mas”. Na zasadzie solidarności jednostek i równości społecznej. Przewidywał także, że kolektywizm stanie się antidotum na zagrożenie gromadzenia się majątku narodowego w najważniejszych centrach dyspozycyjnych.  Źródło: leksykon politologii”. Autor: A., Antoszewski i A., Herbut        

ANARCHIZM INDYWIDUALISTYCZNY

ANARCHIZM INDYWIDUALISTYCZNY: czyli prąd myślowy filozoficzno-doktrynalny, którego geneza została opisana przez P. J. Proudhon i M. Stirner (Kacper Schmichit), Obaj odwoływali się do komunistycznej nierealności W. Goodwina. Koronny kierunek myślowy tego tej idei opierał się o radykalny indywidualizm bazujący na wolności totalnej jednostki; negacji jakiejkolwiek rządów państwowych, organizacji społecznych, norm prawnych, a także o reprezentował skrajny różny stosunek do własności. Należy pamiętać, że anarchizm indywidualistyczny podnosi kwestię sprawiedliwego rozpowszechniania bogactwa, którą nie łączył się z postulatem anulowania każdej własności prywatniej. Reorganizacja społeczeństwa przebiegać miała pod wpływem tzw. ,,rewolucji od dołu” (teoria Proudhon), która przewidywała obyczajową i moralną metamorfozę jednostek. W śród najważniejszych teoretyków anarchizmu był P,J. Proudhon. Teoretyk ten był zdania, że relacje dot. własności, które obecnie istnieją nie są do pogodzenia z prawami zarządczymi czyli z wolnością i sprawiedliwością. Kapitalistyczną własność nazwał kradzieżą. Proudhon twierdził, iż ,,własność jest źródłem wyzysku, rodzi ubóstwo i niesprawiedliwość”. Planował zamienić system kapitalistyczny na system obustronnej pomocy czyli na systemem mutualistyczny charakteryzujący się zastąpieniem praw nieprzymuszonymi umowami wolnych ludzi korzystających z wzajemnych usług. Umowa ta w zamyśle objąć miała każdego obywatela bez wyjątku a także dotyczyć miała ogółu ich relacji i praw. Z założenia miała opierać się o regułę równości, niczym nie ograniczanej decyzji oraz zgody osobistej. Starcze społeczeństwo chciano wyręczyć stowarzyszeniami syndykalnymi czyli niejednolitymi organizacjami kooperującymi za sobą o nieograniczanych układach wytwórczych (np. kupców, przemysłowców, karteli branżowych rolników). Osiągnieciem przeorganizowania kapitalizmu miało być ukształtowanie ustroju sprawiedliwego, którego postawą miało być panowanie nie wielkiej własności prywatnej, pozbawienie obiegu pieniądza a także przebudowa obszaru dzielenia i przepływu dóbr. Ten sam teoretyk zasugerował stworzenie banku wymiany, który pobrałby wszelakie oferowane mu towary, ustalał ich wartość natomiast potem wydawał bony wymiany, które były by niezbędne do zrealizowania zakupu pożądanych towarów. Jeszcze radykalniejsze ekonomiczno-społeczne były pomysły M. Stirnera. Jego zdaniem społeczeństwo i państwo stanową przyczynę, która ogranicza wolność. Jednostka miała być wolna, jej uwaga a także jej poczynania miały koncentrować się tylko na sobie podobnie jak interesy jej winny zabezpieczać ją samą. Wobec powyższego można stwierdzić, że Stinrer postrzegał jednostkę jako byt zupełnie samodzielny i wszechstronny. Myślą przewodnią było powołanie ,,stowarzyszenia egoistów”, w którym można by wymieniać produkty wyrabianych przez tzw. egoistyczne jednostki” posiadające właśnie przyrządy niezbędne do pracy. Jedyną możliwością prowadzącą do wyzwolenia jednostki stanowił własny bunt przeciw społeczeństwu, dotyczący tak poczynań o gwałtownym charakterze, jak i moralnej dezaprobaty. Rewolucję ekonomiczną Stirner rozumiał jako paletę odsłon własnych równouprawnień. Znaczna część popierających Stirnera jednak przemoc zanegowała, podnosząc tym samym pasywną nieugiętość i dostrzegając osiąganie wolności głównie w moralnym odnowieniu się jednostki. Źródło: leksykon politologii”. Autor: A., Antoszewski i A., Herbut        

ANARCHIZM I JEGO PRZYKŁAD

ANARCHIZM Z j. grec. anarchos i oznacza bezrząd, brak rządu, stanowi on doktrynę polityczno-społeczną zapoczątkowaną w XIX w. Najważniejszymi propagatorami anarchizmu byli: Piotr Proudhon (1809-1231), Michal Bakunin (1814-1875), Max Stirner (1806 -1856), William Goodwin (1756-1836).  Pierwotny opis anarchizmu sporządził W. Gooldwin w pracy pt. tyt. ,,Badania nad sprawiedliwością w polityce i nad jej wpływem na moralność publiczną” (1794). Nazwę anarchizm stworzył J.P.Proudhoon a także nazwał siebie anarchistą w pracy pod tyt. ,,Co to jest własność. Anarchizm w swojej idei negował jakąkolwiek organizację państwową i zakładał zastąpienie jej organizacjami o nieprzymuszonym charakterze. Anarchizm firmował dążenie do zagwarantowania wolności oraz usunięcie prywatnej własności. Doktryna ta domagała się aby wolność nie była niczym ograniczona oraz ma być niepodzielna (całkowita wolność). Należy to rozumieć nie tylko jako wyzwolenie jednostki od fizycznego przymusu, ale także zakwestionowanie wszystkich zewnętrzach barier, akceptowanych w sposób nieprzymuszony. Anarchiści przekonani są, że wrogiem człowieka jest drugi człowiek, który wprowadza zakazy nawet w tedy kiedy jest on autorytetem moralnym. Zwolennicy doktryny anarchistycznej domagają się obalenia władzy w trzech wymiarach: własności prywatnej, religii oraz państwa. W wymiarze państwa zaakceptowany został tylko w konkretnych odmianach tej doktryny. Anarchizm negował również konserwatywne przekonanie, że legitymizacja władzy na charakter boski, sprzeciwiał się także koncepcjom o charakterze liberalnym czyli tzw. kontraktualizmu; rozpowszechniano pogląd, iż prawo stanowi narządzie państwa służące do ochrony własności prywatnej, z kolei sama własność prywatna stanowi najważniejsze źródło wyzysku. Anarchizm stoi na stanowisku, że zjawisko organizacji społeczeństwa związane jest z walką silnych i bogatych z słabymi i biednymi. W obrazie ogólnym anarchistyczne społeczeństwo miało przybrać ,,naturalną” formułę współpracy bezpaństwowej mającej na uwadze zasady moralne, wolnych stosunkach między ludźmi, formacją nie zależną od komercji oraz wyzysku. Porządek społeczny zagwarantować miało całościowe przyjmowanie przez jednostki do świadomości zasad i wartości moralnych. Miano nadzieje, że winku samodzielnej kontroli jednostek swoich postępowań przestanie być potrzebna kontrola zewnątrz lub odgórna. Część anarchistów ufała, że dążenia mające na celu dobro wspólne mają charakter spontaniczny oraz instynktowny. Zakładano, że warianty organizacji społeczeństwa miały opierać się głównie na niewielkich komunach, które tworzyły by federacje o luźnym charakterze. W wyniku czego chciano zapobiec centralizacji oraz oznak nacjonalizmu. Przewidując w swoich przekonaniu potrzebę obalenia państwa, orędownicy anarchizmu często uznawali za słuszne posługiwanie się metodami spiskowymi i terrorystycznymi.                                                                                            Doktryna anarchizmu nie jest homogeniczna. W myśl anarchizmu ukształtowały się cztery zasadnicze nurty: anarchizm indywidualistyczny, anarchizm komunistyczny, anarchizm syndykalistyczny, których charakterystyka zostanie przestawiona w kolejnych postach, Należy pamiętać, iż ruch polityczny jakim jest anarchizm najbardziej rozpowszechnił się w XIX w a głównie w drugiej jej połowie. Organizacje anarchistyczne największą aprobatą cieszyły się w Rosji, Hiszpanii, we Włoszech i we Francji. Kongres organizacji anarchistycznych, który odbył się w 1881 roku zaakceptował ,,propagandę przez śmierć”. Zwolennicy tej propagandy doprowadzili do zamachów, których ofiarami byli: prezydent Stanów Zjednoczonych McKieniedy, król Włoski Humberat, prezydent Francji Carnot. W okresie po drugiej WŚ. Anarchizm przez pewien czas stracił swoją popularność, po czym nastąpiło jego odrodzenie pod postacią zorganizowanych organizacji terrorystycznych. W obecnym czasie odpowiednikiem tamtejszego anarchizmu stał się neoanarchizm. Istotną rolę w odnowieniu się anarchizmu odegrało rozpowszechnianie w od 1945 roku w Szwajcarii pisma, pod tyt. ,,Le reveil anarchiste” co oznacza przebudzenie anarchisty oraz nakłady francuskiego odpowiednika tego pisma czyli ,,La Liberation” czyli wyzwolenie. W śród kluczowych propagatorów neoanarchizmu można wymieniać takie nazwiska jak m.in.: C. Lorenzo, P. Heinntz. R, Fossard, M. Juayan. Na zakończenie należy dodać, ze istnieją wątki idei anarchizmu, do których odwoływali się również autorzy programów politycznych tzw. Nowej Lewicy tacy jak: A, Geismar, A. Gorz czy bracia Gabriel i Daniel Cohn-Bendit. . Źródło: leksykon politologii”. Autor: A., Antoszewski i A., Herbut.       

ABDYKACJA I JEJ PRZYKŁAD

ABDYKACJA z J. łac. Abdicatio – zrzeczenie się. Oznacza decyzję monarchy o rezygnacji z bycia królem (zrzeczenie się tronu) i rezygnacji z praw przysługujących królowi.  Abdykacja może przebiegać na postawie decyzji dobrowolnej (tj. rezygnacja z bycia królem podjęta przez Jana Kazimierza 1667 roku lub Edwarda VII w 1936 roku w Wielkiej Brytanii). Przykładem abdykacji może być także zmiana siły politycznej pod pływem siły w danym, kraju która blokowana przyszłości sprawowanie urzędu przez danego Króla. Przykładem takiej abdykacji może być ustąpienie z tronu Karola X we Francji w 1830 roku lub Leopolda III w 1950 roku w Belgii. Abdykacja miała także miejsce przy wprowadzeniu republiki w Turcji w 1922 roku gdzie ustępował z tronu Mehmed VI. Z Podobną sytuacją mieliśmy do czynienia we Włoszech gdzie w 1946 roku ze tronu ustępował Umberto II. Kolejnym przykładem abdykacji może być zrezygnowanie z tronu Konstantyna II w roku 1973 w Grecji. Źródło: ,,leksykon politologii”, autor: A., Antoszewski i A. Herbut. Abdykować może również głowa Kościowa katolickiego np. Benedykt XVI, Oficjalną przyczyną abdykacji Papierza Benedykta VI z tronu Piotrowego jest zły stan jego zdrowia.